9 lat po huraganie

Las rośnie powoli i nie lubi gwałtownych zmian. Nocą z 11 na 12 sierpnia 2017 roku natura napisała jednak własny, dramatyczny scenariusz. W ciągu kilku godzin runęły drzewostany, które rosły przez dziesięciolecia.

dziś 11:45

Podziel się:  

Dzisiaj, dziewięć lat później, na zniszczonych wówczas powierzchniach rośnie już młody las. To jednak nie koniec tej historii, lecz jej kolejny rozdział.

To nie była zwykła letnia burza

Meteorolodzy określają zjawisko z 11 sierpnia 2017 roku jako derecho – rozległą i długotrwałą burzę wiatrową związaną z linią szkwału. Na obrazach radarowych układ przyjął charakterystyczny kształt łuku, nazywany bow echo. Porywy wiatru przekraczały 150 km/h, a pas zniszczeń ciągnął się przez ponad 450 kilometrów. Było to jedno z najgroźniejszych zjawisk burzowych odnotowanych w Polsce w erze pomiarów radarowych.

Największe straty w toruńskiej dyrekcji

W całym kraju blisko 80 tys. hektarów lasów zostało zniszczonych lub uszkodzonych. Najbardziej rozległe obszary całkowitych zniszczeń w Lasach Państwowych znalazły się na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu. Huragan zniszczył tu 17,8 tys. hektarów lasów. Najmocniej ucierpiały nadleśnictwa: Rytel, Czersk, Runowo, Przymuszewo i Szubin. W wielu miejscach zamiast zwartego drzewostanu pozostał trudny do przebycia splot pni, koron i wyrwanych z ziemi brył korzeniowych.

Szczególnie bolesnym symbolem tej nocy pozostaje tragedia w Suszku, na terenie Nadleśnictwa Rytel, gdzie podczas obozu harcerskiego zginęło dwoje dzieci. Dlatego sierpniowa rocznica nie jest wyłącznie okazją do podsumowania leśnych statystyk. Jest również chwilą pamięci o ofiarach i o wszystkich, którzy w tamtych godzinach nieśli pomoc.

Najpierw bezpieczeństwo

Pierwsze dni po nawałnicy nie przypominały zwykłej pracy leśnej. Najważniejsze było bezpieczeństwo ludzi: udrożnienie dróg, umożliwienie dojazdu służbom ratowniczym oraz usuwanie drzew zagrażających domom, liniom energetycznym i innym obiektom. Część miejscowości była odcięta, wiele dróg stało się nieprzejezdnych, a wejście na zniszczone powierzchnie wiązało się z ogromnym ryzykiem. Połamane drzewa były zakleszczone i naprężone, a naderwane systemy korzeniowe pozostawały niestabilne.

Skala mobilizacji nie miała precedensu. Na terenach klęskowych pracowało 120 zakładów usług leśnych, 120 harwesterów i 115 forwarderów, a także wielu pilarzy. Za każdą z tych liczb stoją ludzie, którzy miesiącami wykonywali wyjątkowo niebezpieczną i obciążającą pracę. Po zakończeniu zasadniczych prac porządkowych bilans drewna poklęskowego wyniósł ponad 5 mln m³. Dla porównania, przed katastrofą wszystkie nadleśnictwa RDLP w Toruniu pozyskiwały planowo około 2 mln m³ drewna rocznie.

Ponad 137 milionów sadzonek

Lasu nie da się odbudować samym uporządkowaniem terenu. Trzeba przygotować glebę, zgromadzić odpowiedni materiał sadzeniowy, dobrać gatunki do warunków siedliskowych, posadzić je, a później przez lata chronić i pielęgnować. W szkółkach leśnych wyprodukowano ponad 137 mln sadzonek kilkudziesięciu gatunków drzew i krzewów przeznaczonych na powierzchnie poklęskowe. Ważną rolę odegrało m.in. Gospodarstwo Szkółkarskie Bielawy w Nadleśnictwie Dobrzejewice.

Pierwsze odnowienia wykonano już w 2018 roku – na powierzchni ponad 1,2 tys. hektarów. Rok później przybyło kolejnych około 5 tys. hektarów młodego lasu, a do 2024 roku odnowieniami objęto niemal wszystkie powierzchnie poklęskowe. Skład przyszłych drzewostanów dostosowywano do konkretnych siedlisk, szerzej wprowadzając gatunki liściaste tam, gdzie pozwalały na to warunki. Celem jest las bardziej zróżnicowany, a przez to lepiej przygotowany na susze, choroby, szkodniki i kolejne gwałtowne zjawiska pogodowe.

Las wrócił, ale nadal potrzebuje opieki

Młody las szybko zmienia krajobraz, ale pełnię swoich funkcji będzie odzyskiwał przez dziesięciolecia. Z czasem coraz skuteczniej będzie chronił glebę i wodę, wiązał węgiel, dawał schronienie kolejnym gatunkom, dostarczał odnawialnego surowca i ponownie stawał się miejscem wypoczynku. Odbudowa lasu nie kończy się więc w dniu posadzenia ostatniej sadzonki. Właśnie wtedy zaczyna się długa praca nad jego przyszłością.

Z tamtej nocy pozostała pamięć o ofiarach, strachu mieszkańców i ogromnym wysiłku strażaków, leśników, energetyków i wolontariuszy. Pozostało także doświadczenie, którego nie da się zdobyć z podręcznika: jak współdziałać, gdy skala zniszczeń przekracza wcześniejsze wyobrażenia i jak planować las na kolejne pokolenia po katastrofie, która wydarzyła się w ciągu jednej nocy.

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Toruniu